Kennisbank · AI Act
AI Act-boetes: de bedragen, de nuance en hoe je ze voorkomt.
Over de boetes van de AI Act doen stevige verhalen de ronde. De bedragen zíjn fors, maar het beeld is genuanceerder dan de koppen doen vermoeden. Dit artikel legt uit hoe het boetesysteem werkt — en waarom aantoonbare AI-geletterdheid je beste verzekering is.
Hoe het boetesysteem werkt
De AI Act (artikel 99) kent boetecategorieën naar zwaarte van de overtreding. De zwaarste categorie geldt voor verboden AI-praktijken, zoals social scoring of manipulatieve AI: tot €35 miljoen of 7% van de wereldwijde jaaromzet. Het schenden van andere verplichtingen uit de wet valt in de middencategorie: tot €15 miljoen of 3% van de jaaromzet.
Belangrijk voor kleinere bedrijven: bij mkb en start-ups geldt steeds het láágste van de twee bedragen als maximum, en toezichthouders moeten boetes evenredig houden met de omvang van het bedrijf. Een eenpitter krijgt geen miljoenenboete voor een ontbrekend cursuscertificaat.
De feiten: verboden praktijken: tot €35 mln of 7% (art. 99 lid 3) · overige verplichtingen: tot €15 mln of 3% (art. 99 lid 4) · voor mkb geldt het laagste bedrag. Handhaving start 2 augustus 2026.
Hoe zit het met AI-geletterdheid?
Voor artikel 4 (de geletterdheidsplicht) staat geen apart boetebedrag in de wet. Betekent dat dat je het kunt negeren? Nee. Toezichthouders kunnen wel degelijk optreden, en bij élke beoordeling van een incident weegt mee of een bedrijf zijn basis op orde had — training en beleid horen daarbij.
Het praktische risico is bovendien breder dan de AI Act zelf. Zet een ongetrainde medewerker klantgegevens in een openbare chatbot, dan heb je een AVG-probleem — en de Autoriteit Persoonsgegevens deelt al jaren boetes uit. Aantoonbare training voorkomt precies dit soort incidenten.
Boetes voorkomen is goedkoper dan je denkt
De drie maatregelen die samen je dossier vormen, zijn klein van omvang en groot in effect.
- AI-register
Een actueel overzicht van welke AI-tools je bedrijf gebruikt en waarvoor.
- AI-beleid
Korte, duidelijke afspraken: wat mag wel en niet. Eén of twee A4'tjes.
- Aantoonbare training
Een cursus met certificaat voor iedereen die met AI werkt — de kern van artikel 4.
Veelgestelde vragen
Welke boete riskeer ik onder de AI Act?
De AI Act kent boetes die kunnen oplopen tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet (artikel 99 lid 4), afhankelijk van de overtreding. Voor de geletterdheidsplicht zelf geldt vooral: kun je niets laten zien, dan sta je zwak bij een controle of bij vragen van klanten. Aantoonbare training voorkomt die discussie.
Wat moet ik vóór 2 augustus 2026 geregeld hebben?
Drie dingen: een overzicht van welke AI-tools je gebruikt (een AI-register), een kort AI-beleid met afspraken over verantwoord gebruik, en aantoonbare training voor iedereen die met AI werkt. Voor een klein bedrijf is dit in een paar dagdelen te regelen.
Is AI-geletterdheid verplicht — en sinds wanneer?
Ja. De plicht uit artikel 4 van de AI Act geldt sinds 2 februari 2025. Vanaf 2 augustus 2026 kunnen toezichthouders ook echt handhaven. Wie zakelijk AI gebruikt, moet dus nu al kunnen laten zien dat er aan AI-geletterdheid is gewerkt.
Liever voorkomen dan een dossier-discussie?
Begin met de gratis startmodule en bouw daarna je bewijslast op met een certificaat per module.
Start gratis