Kennisbank · AI-geletterdheid & AI Act
AI-geletterdheid: van wettelijke plicht naar praktisch voordeel.
Sinds 2 februari 2025 verplicht de AI Act elk bedrijf dat zakelijk AI gebruikt om te zorgen voor AI-geletterde mensen — van eenpitter tot mkb-team. Deze pagina legt uit wat dat betekent, wat er vóór 2 augustus 2026 geregeld moet zijn en hoe je het aantoonbaar maakt.
Wat AI-geletterdheid is
AI-geletterdheid betekent dat je genoeg kennis en vaardigheden hebt om AI verantwoord te gebruiken in je werk: je weet wat AI-systemen kunnen en niet kunnen, je kent de risico's — verzonnen feiten, vooroordelen, privacy — en je beoordeelt de uitkomsten voordat je ze gebruikt.
De AI Act (artikel 4) maakt daar een plicht van: bedrijven moeten zorgen voor een 'toereikend niveau' van AI-geletterdheid bij iedereen die er met AI werkt, passend bij hun rol. Geen diploma-eis, wel een aantoonbaarheids-eis.
Voor wie het geldt — en wanneer
De plicht geldt voor elk bedrijf dat zakelijk AI gebruikt: de zzp'er die offertes schrijft met ChatGPT net zo goed als het mkb-bedrijf waar het halve team met Copilot werkt. De wet kent geen ondergrens voor bedrijfsgrootte. Toch weet 4 op de 10 ondernemers niet of de AI Act voor hen geldt, blijkt uit KVK-onderzoek.
De feiten: de plicht geldt sinds 2 februari 2025; toezichthouders kunnen handhaven vanaf 2 augustus 2026. Boetes onder de AI Act lopen per categorie op tot €15 miljoen of 3% van de jaaromzet — voor mkb geldt steeds het laagste bedrag.
Zo word je aantoonbaar AI-geletterd
Drie onderdelen vormen samen je bewijs. Klein om te regelen, en je wordt er ook nog beter van in je werk.
- AI-register
Een actueel lijstje van de AI-tools die jij of je team gebruikt, en waarvoor.
- AI-beleid
Korte werkafspraken op één of twee A4: wat mag wel en niet, wie is verantwoordelijk.
- Training met certificaat
Een praktische cursus passend bij ieders rol, met een certificaat per module als hard bewijs.
Veelgestelde vragen
Wat is AI-geletterdheid precies?
AI-geletterdheid betekent dat je genoeg kennis en vaardigheden hebt om AI verantwoord te gebruiken in je werk. Je weet wat AI-systemen kunnen en niet kunnen, je kent de risico's (zoals verzonnen feiten en privacy) en je kunt de uitkomsten van AI beoordelen voordat je ze gebruikt.
Is AI-geletterdheid verplicht — en sinds wanneer?
Ja. De plicht uit artikel 4 van de AI Act geldt sinds 2 februari 2025. Vanaf 2 augustus 2026 kunnen toezichthouders ook echt handhaven. Wie zakelijk AI gebruikt, moet dus nu al kunnen laten zien dat er aan AI-geletterdheid is gewerkt.
Geldt de AI Act ook voor zzp'ers en kleine bedrijven?
Ja. De AI Act kent geen ondergrens voor bedrijfsgrootte. Gebruik je AI voor je werk — bijvoorbeeld ChatGPT voor offertes, mails of teksten — dan ben je volgens de wet een 'gebruiksverantwoordelijke' (deployer). Artikel 4 vraagt dan dat jij en eventuele medewerkers voldoende AI-geletterd zijn.
Hoe word ik (of mijn team) aantoonbaar AI-geletterd?
Volg een training die past bij hoe jij of je team AI gebruikt, en leg dat vast. Een afgeronde cursus met certificaat, plus een kort AI-beleid waarin staat wie welke training heeft gedaan, is in de praktijk het duidelijkste bewijs richting klanten en toezichthouders.
Welke boete riskeer ik onder de AI Act?
De AI Act kent boetes die kunnen oplopen tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet (artikel 99 lid 4), afhankelijk van de overtreding. Voor de geletterdheidsplicht zelf geldt vooral: kun je niets laten zien, dan sta je zwak bij een controle of bij vragen van klanten. Aantoonbare training voorkomt die discussie.
Is een certificaat verplicht?
Nee, de wet schrijft geen certificaat voor. Maar de plicht is wél dat je AI-geletterdheid kunt aantonen. Een certificaat per afgeronde module, met de leerdoelen die je hebt behaald, is daarvoor het meest praktische bewijs.
Wat moet ik vóór 2 augustus 2026 geregeld hebben?
Drie dingen: een overzicht van welke AI-tools je gebruikt (een AI-register), een kort AI-beleid met afspraken over verantwoord gebruik, en aantoonbare training voor iedereen die met AI werkt. Voor een klein bedrijf is dit in een paar dagdelen te regelen.
Verdieping in de kennisbank
Klaar vóór de handhaving start.
Begin met de gratis startmodule en bouw daarna je bewijslast op: certificaat per module, voor jezelf of je hele team.
Start gratis